Τον θυμάμαι στητό και περήφανο, με τσιγκελωτά μουστάκια και με βλέμμα που άστραφτε. Θα έπρεπε να πατάει σε βουνοκορφές, να διασχίζει πελάγη, να τιθασεύει την πέτρα. Αλλά κρατούσε το κυλικείο στον ημιόροφο σε ένα από εκείνα τα σταχτιά μέγαρα γραφείων, Ακαδημίας και Χαριλάου Τρικούπη. Ήταν από τη Μάνη, δεν είχα ακούσει τη φωνή του σχεδόν ποτέ, έμπαινε στο γραφείο κουβαλώντας το δίσκο  νυχοπατώντας και στο ασανσέρ που τον συναντούσα και τον χαιρετούσα, πάντα στον πληθυντικό, εκείνος (ήταν πανύψηλος) χαμήλωνε απλώς το βλέμμα προς το μέρος μου. Ήμουν στη μέση των σπουδών μου και χαμένη κι αποφάσισα να βουτήξω στα βαθιά και να καταλάβω τι ήταν αυτό που σπούδαζα. Η πόλη γύρω είχε αρχίσει να ευημερεί και να αναπλάθεται κι οι εσπρέσσο, οι καπουτσίνο και οι πρώτοι φρέντο έκαναν την εμφάνισή τους παραγκωνίζοντας τον νεσκαφέ. Μοδάτα καφέ στο κέντρο της πόλη σερβίριζαν καφέ ποιότητας, παίζαμε στα ίσα τους Ιταλούς κι όμως εγώ ήθελα να γυρίσω στο γραφείο στο σταχτί μέγαρο και να πιω καφέ από τα χέρια του αγαθού γίγαντα. Μου έφτιαχνε ζεστό νεσκαφέ με ζάχαρη και πολύ γάλα, όπως μου άρεσε, τον οποίο χτύπαγε, ήταν ο μόνος καφετζής που γνώρισα που έμπαινε στον κόπο να χτυπήσει τον ζεστό νεσκαφέ και τον σερβίριζε σε εκείνα τα παλιακά, πορτοκαλένια, ψευτοφαρφουρένια φλυτζάνια, σαν να είχες πάει επίσκεψη σε μια ηλικιωμένη θεία σου. Κι ο ελληνικός του ήταν φτιαγμένος με το ίδιο μεράκι, το τοστ σπιτικό, το τσάι όπως θα στο έφερνε η μαμά σου  όταν  ήσουν συναχωμένος. Μου μίλησε μόνο μία φορά. Έμαθα θα μας φύγεις, μου είπε μια μέρα όταν κατεβαίναμε με το ασανσέρ και κοιτούσαμε αμήχανα και  οι δύο τον καθρέφτη (ήθελα να πάρω πτυχίο και καθυστερούσα με τη δουλειά). Να είσαι καλά, να έρχεσαι να μας βλέπεις. Μου ήρθε να βάλω τα κλάμματα και σκέφτηκα όλες αυτές τις κουταμάρες για την αποξένωση στη μεγάλη πόλη. Γιατί στη μεγάλη πόλη άνθρωποι δεν κατοικούν; Θα μου λείψει ο καφές σας, του είπα. Κανείς δεν μου τον κάνει έτσι. Ακόμη κι εγώ, μέσα στη μεγάλη πρωινή μου νύστα τον έφτιαχνα  καραβίσιο από τη βιασύνη μου. Δεν ξέρω που να βρίσκεται πια. Το σταχτί μέγαρο βέβαια είναι ακόμη στη θέση του. Εγώ έχω ένα τέτοιο ψευτοφαρφουρένιο φλιτζάνι και πίνω τον καφέ μου. Τι την θες την κιτσαρία; Μου είπες όταν το είχες πρωτοδεί. Απλώς μου αρέσει. Στις μεγάλες μπόρες, στις δύσκολες υποθέσεις κάνω έναν κόπο και χτυπάω τον νεσκαφέ μου, απιθώνω το φλυτζάνι ανάμεσα στα χαρτιά μου και σκέφτομαι. Περάσαμε και μαζί αρκετές μπόρες. Ποιος δεν περνάει, θα μου πεις. Νόμιζα ότι θα κρατούσαμε. Αλλά μια μέρα τέλειωσε Γιατί, μου είπες Περάσαμε τόσα δύσκολα, μου είπες, τώρα; Τώρα. Μα γιατί τώρα; Ξέρω γω; Ίσως γιατί ποτέ δεν μπήκες στον κόπο να μάθεις πως πίνω τον καφέ μου. Και ποτέ δεν προσφέρθηκες να μου τον χτυπήσεις στο φλυτζάνι μου.

Τίποτε δεν έμαθες. Τα πάντα γύρω άλλαξαν και τα πάντα έμειναν ίδια. Κι εσύ περίμενες. Απλά περίμενες. Γύρω χαλασμός. Πόλεμος. Αλλαγές απίστευτες. Κι εσύ κλεισμένος στο καβούκι σου, στα ίδια επιχειρήματα, στον ίδιο τρόπο σκέψης, στο εγώ θα τα καταφέρω. Πέρασαν και δε σε άγγιξαν. Οι απολύσεις. Οι διαθεσιμότητες. Οι μειώσεις. Οι περικοπές. Η ανεργία. Οι αυτοκτονίες. Τα νέα παιδιά που φεύγουν έξω. Οι εγκλωβισμένοι εδώ, στα ασήκωτα δάνεια και στη μιζέρια. Τα λιποθυμικά επεισόδια στα σχολεία. Ψέμματα, είπες,  αστικοί μύθοι, τα γράφουν στο ίντερνετ έτσι, ποιός δεν έχει να δώσει στο παιδί του μαρέντα για το σχολείο, αλήθεια, ποιός; Είσαι καλά; Σε ταρακούνησε ο  Δημήτρης που δούλευε στην Γκράβα. Ξέρεις ότι την τυρόπιτα την τρώω κρυφά και ντρέπομαι; Ξέρεις ότι δεν μπορώ να αγοράσω τυρόπιτα σε όλα αυτά τα παιδιά που με κοιτάνε κάθε μέρα με πεινασμένα μάτια; Μη λαϊκίζεις άλλο, του είπες. Εσύ, από την άλλη, μείωσες τα παπούτσια που αγόραζες κάθε σεζόν και νοιώθεις Γερμανίδα στη διαχείριση, θα τα καταφέρω είπες, παρόλο που το εισόδημά σου πέφτει κατακόρυφα, αυτά τα υψηλά οικονομικά ποτέ δεν τα κατάλαβες. Είναι κι άλλοι σαν κι εσένα, πολλοί. Αλλά δεν πάει άλλο, κάτι σίγουρα δεν πάει καλά, καλές οι περικοπές, στα περιττά, στην πολυτέλεια αλλά στην υγεία, στην παιδεία, τρόμαξες με τις ουρές στους γιατρούς για τις μηνιαίες συνταγές και με το κόστος στα φάρμακα, ξέρεις, σου είπε η φαρμακοποιός τι είναι να είσαι γέρος, να πρέπει να βγάλεις το μήνα με τετρακόσια ευρώ και να πρέπει κάθε μήνα να έχεις μεγαλύτερη συμμετοχή στα φάρμακα; Και μετά έρχονταν οι λογαριασμοί, νερό, ΔΕΗ και πάει λέγοντας. Κι άρχισες να γίνεσαι προσεκτική. Έβλεπες το φωτισμό αρρύθμιστο στο δρόμο και προσπαθούσες να τηλεφωνήσεις, ελάτε είναι μέρα μεσημέρι και οι λάμπες καίνε, κι εσένα τι σε νοιάζει κυρά μου, τι σε νοιάζει εσένα, τι σε νοιάζει εμένα, φαύλος κύκλος… Και ξαφνικά, όλοι θέλουν αλλαγή κι ελπίδα, χαμόγελο κι αισιοδοξία. Κι εσύ μαζί. Κι όλοι πιστεύουν ότι αυτό συνέβη σε ένα βράδυ. Επειδή κάποιος είπε ένα όχι, επειδή κάποιος άλλος είπε ότι θα ξαναδώσει αυτά που πήραν. Γιατί, δεν τα θέλεις αυτά; Τρελός είσαι; Και βέβαια τα θέλω. Αλλάζουν όμως έτσι όλα σε μια στιγμή; Και τότε έπεσε το γεφύρι. Κι είδες για πρώτη φορά κόσμο πραγματικά συγκινημένο, ανθρώπους που δεν είχες δει να προβληματίζονται ή να το δείχνουν για την ανεργία του γείτονα ή για το φαί του περαστικού που ζητούσε ένα ευρώ. Είδαν το σύμβολο να πέφτει, να κατακρημνίζεται. Έτσι είναι, είμαστε μια χώρα χτισμένη πάνω σε μύθους, σύμβολα, κόκκαλα, ιδέες, σαν να μην μπορούμε να διαχειριστούμε το καθημερινό, λες αυτό να πληρώνουμε; Κι είναι σαν να κατάλαβαν για πρώτη φορά τις ελλείψεις, τις ανεπάρκειες και την κοροΐδία ενός συστήματος χρόνων, ενός συστήματος ριζωμένου τόσο βαθιά μέσα μας που θέλει να γκρεμιστεί συθέμελα για ν’ αλλάξει και να ταρακουνήσει και ν’ αλλάξει. Κι εμάς.

Ήσουν στην Γ’ Λυκείου και διάβαζες για τις εξετάσεις. Το σπίτι στο κέντρο της πόλης κι εσύ ήσουν περικυκλωμένη. Όλα τα κομματικά γραφεία σε απόσταση αναπνοής και τα μεγάφωνα δίπλα στο ακουστικό τύμπανο. Άκουγες τα πάντα, όλες τις ώρες, δεν υπήρχε γιατρειά, είχες μάθει πια και διάβαζες με όλα τα τραγούδια, δεν γινόταν αλλιώς, με την τραγουδοθεραπεία σχεδόν επί εικοσιτετραώρου βάσεως εκτός από τον Γιόχαν και τον Χανς είχες μάθει και τον Ήλιο τον Πράσινο και τον Ύμνο της Νέας Δημοκρατίας.

Καλύτερα να σου μπουμπούνιζαν έτσι όλη μέρα τα μαθήματα, γιατί δεν το είχε σκεφτεί κανένας; Παρόλα αυτά και διάβαζες και συγκεντρωνόσουν και πέρασες μετά πολλών επαίνων.

Εκείνη την εποχή ήταν όλα φωναχτά. Μεγάφωνα παντού. Τραγούδια. Ντουντούκες στις διαδηλώσεις και στις πορείες. Φωναχτές συζητήσεις στα καφενεία. Στις παρέες. Στα οικογενειακά τραπέζια. Πανεπιστήμιο και νέες φωνές. Τις πρόλαβες στο τελείωμά τους.

Θυμάσαι κάποια βράδια που πήγαινες μαζί του για αφισοκόλληση. Με κολλητική ταινία. Σου έδειξε πώς να βάζεις έτοιμες λουρίδες στο τζιν σου κι έτσι η δουλειά έβγαινε γρήγορα. Γελούσατε, όλοι μαζί. Και μετά εκείνος σε φιλούσε. Ωραία ήταν.

Μετά  έφυγε για την Αμερική. Δεν σε ένοιαξε, κι ας είχες μείνει στην Αθήνα, κι ας σου έγραφε γράμματα. Μάλλον είχε τελειώσει. Γύρισε το καλοκαίρι και σε γύρεψε, σε πρόλαβε πριν φύγεις εσύ για το νησί, το είχες πάρει απόφαση.

Σου μίλησε  πρώτη φορά για κάτι που λεγόταν «politically correct», κάτι με το οποίο οι Αμερικάνοι είχαν εμμονή κατά πως φαινόταν κι είχε εισβάλλει σε όλα τα αμερικάνικα κάμπους. Εσύ, μια κόρη μεγαλωμένη σε μια αστική οικογένεια, που απευθυνόσουν σε όλους στον πληθυντικό και που δεν ήθελες να πληγώνεις κανέναν, αισθάνθηκες για πρώτη φορά την κολλητική ταινία στο στόμα. Εντάξει, του είπες, άλλο η κοινωνική ευπρέπεια και το τακτ, αλλά όρια στην πολιτική; Στη σάτιρα; Στο σχόλιο στα δημόσια πράγματα; Πήγες εκεί για να γυρίσεις πίσω; Αυτός έκανε πως δεν σε άκουσε, σου είπε μόνο πού θα πας να θαφτείς στο νησί; Δε βαριέσαι, το μυαλό όσο δουλεύει δε χάνεται….

Αλλά την κολλητική ταινία από τότε άρχισες να την βλέπεις σε διάφορα στόματα γύρω σου. Δεν είναι μόνο που έσβησαν τα τραγούδια, οι φωνές κι οι συγκεντρώσεις Δεν είναι που ακολούθησε σιωπή. Σιωπή για τα σημαντικά. Είναι που ακολούθησε ατελείωτη μπουρδολογία. Ασημαντότητες τυλιγμένες σε χρυσόχαρτο. Επιτυχίες. Χρήμα. Αμάξια. Κενό. Κενό. Παντού  εκεί που έστρεφες το βλέμμα σου και περίμενες κάτι, ένα σημάδι, μια ένδειξη ότι ο γιαλός δεν είναι στραβός, κολλητική ταινία στο στόμα. Μην είσαι τόσο ντεμοντέ πια βρε παιδί μου, σου έλεγαν.

Και μετά μπουμ. Τέρμα τα φράγκα. Νέα δράματα. Επανάσταση όχι στους δρόμους, αλλά στο φου-μπου. Κι εσύ πάλι εκεί, κολλητική ταινία. Ο κάθε πικραμένος, αφού λιθοβόλησε τον προσωπικό του Κωστόπουλο, εξιλεώθηκε κι εκτονώνεται στο διαδίκτυο γράφοντας για τα πάντα όλα, παντογνώστης τώρα και τιμωρός. Α, ναι, και βαφτισμένος σε αριστερή κολυμπήθρα. Κι άλλη κολλητική ταινία.

Είχε άδικο εν τέλει ο ποιητής. Στο τέλος δε θα μας σώσουν τα όνειρά μας. Μόνο οι πράξεις μας.