Ήταν μόνη  στο σπίτι της. Είχαν περάσει ήδη δύο μέρες από την κηδεία και καθώς ήταν άνθρωπος που δεν άντεχε τις αναβολές αποφάσισε να ξεκαθαρίσει τα πράγματά της, να δει τι θα κρατούσε, τι θα μπορούσε να δώσει, τι να πετάξει. Αυτήν είχε ορίσει άλλωστε κληρονόμο της, το ήξερε, την είχε φροντίσει καλά και όπως έπρεπε θα διεκπεραίωνε κι αυτά τα τελευταία πρακτικά πράγματα. Ήταν η γεροντοκόρη θεία της, πάντα δίπλα στην οικογένειά της από τα παιδικά της χρόνια κι ωστόσο κλειστή κι απόμακρη, με το δικό της σπίτι και την ανεξαρτησία της, μια γυναίκα στεγνή και προγραμματισμένη σε όλα. Δεν τους έκανε αστεία ούτε πολύχρωμα δώρα, στις γιορτές τους έφερνε πάντα μια φογάτσα και χρήματα, ένα συγκεκριμένο ποσό κάθε φορά, ούτε λίγο ούτε πολύ, μετρημένο. Δεν ήταν η θεία που θα έβρισκαν τυχαία στο δρόμο και θα τα έπνιγε στα φιλιά και στα χαρτζιλίκια ή θα τα κερνούσε κρυφά το δεύτερο παγωτό μέσα στη μέρα. Ήταν όμως η δική τους θεία και την είχαν συνηθίσει με τα χρόνια, όπως συνηθίζεις τη θέση που έχει η ομπρελοθήκη στην είσοδο του σπιτιού σου, απλά υπάρχει εκεί από πάντα. Με τα χρόνια ερχόταν όλο και λιγότερο στα οικογενειακά τραπέζια, σα να βαριόταν να αφήσει το σπίτι της και την ησυχία της. Και τώρα, μόνη, η ανηψιά της,  να ξεδιαλέγει τα λιγοστά και τακτοποιημένα της υπάρχοντα και να καθυστερεί την ώρα που θα άνοιγε τα συρτάρια στο κομό με τα πιο προσωπικά της πράγματα. Ο λόγος ότι δεν ήξερε τι να κάνει τις λιγοστές φωτογραφίες που υπολόγιζε ότι θα έβρισκε και κάποια ίσως οικογενειακά γράμματα. Αισθανόταν βαριά την υποχρέωση να μην τα καταστρέψει αλλά να τα μεταφέρει ίσως στο δικό της σπίτι και να μεταθέσει στα δικά της παιδιά την ευθύνη να τα καταστρέψουν ή να τα κρατήσουν με τη σειρά τους. Από την απώλεια αυτό της φαινόταν το πιο βαρύ, τι γίνονται δηλαδή οι φωτογραφίες των ανθρώπων όταν πεθαίνουν, όταν δεν υπάρχουν πια μάτια γνώριμα να τις κοιτούν και δάχτυλα οικεία να περνάνε πάνω από τα πρόσωπα και τα στιγμιότυπα. Όταν αφήνονται στη λήθη ή στην καταστροφή. Ή ακόμη χειρότερα στα ξένα βλέμματα. Αποφασιστικά άνοιξε τα συρτάρια του κομού. Κι εκεί, ανάμεσα στις αναμενόμενες οικογενειακές φωτογραφίες,  τα λιγοστά προσωπικά χαρτιά και τις ευχετήριες κάρτες βρήκε ένα πακετάκι επιστολές προσεκτικά τυλιγμένο με μια γαλάζια σατέν κορδέλα. Της έκανε μεγάλη εντύπωση τούτη η διαφορετική αντιμετώπιση και δίστασε, μέχρι που σε κάποιους φακέλους, όλους κιτρινισμένους πια και με μελάνι στην απόχρωση της σέπιας, αναγνώρισε το γραφικό χαρακτήρα της θείας της. Αποφασιστικά άνοιξε την κορδέλα, τον πρώτο φάκελο, διάβασε την πρώτη επιστολή,  στην αρχή διεκπεραιωτικά, μετά με έκπληξη, μετά με ταραχή, μετά τη δεύτερη, την τρίτη, ώσπου τελείωσε το διάβασμα με μια ήρεμη θλίψη. Εκείνο το πακετάκι περιείχε μια ιστορία αγάπης, από την αρχή μέχρι το τέλος της (ή τουλάχιστον μέχρι το συμβατικό της τέλος), τέτοιας έντασης και πάθους που στην αρχή της ήταν αδύνατον να τη συνδυάσει με το πρόσωπο της θείας που εκείνη ήξερε. Οι άνθρωποι είμαστε πολλοί άνθρωποι ταυτόχρονα, σκέφτηκε. Μα για κάποιο λόγο, δεν θέλουμε, ή δε μπορούμε να δείχνουμε όλα μας τα πρόσωπα. Όμως τώρα ξέρω πως εκείνη ήταν ήρεμη στη μοναξιά της ˑ είχε ζήσει το απόλυτο. Πόσοι μπορούν να το πουν αυτό;

Είχε μποτίνια από τελατίνι με κορδόνια, φουστάνι με βολάν, μαλλιά πλεγμένα σαν στεφάνι στο καμαρωτό κεφάλι της και κορδέλα από ταφτά. Κατέβαινε για βόλτα με τη μαντμαζέλ κι επιτρεπόταν να μιλούν μεταξύ τους μόνο στα γαλλικά, αλλιώς, της έλεγε η  μητέρα της, ποιος ο λόγος να έχουμε  τη μαντμαζέλ; Αρσάκειο τα πρωινά, πιάνο και μαντμαζέλ το απόγευμα. Γρήγορα έφυγαν από τις λέξεις που όριζαν τα αντικείμενα και πέρασαν στις λέξεις που όριζαν τις ιδέες και τα συναισθήματα, η κουβέντα τότε είχε διάσταση και χρώμα, η μαντμαζέλ αποδείχθηκε ανώτερη των προσδοκιών της και σύντομα της έδινε βιβλία για μεγάλους στα γαλλικά, τι ευτυχία! Περνούσαν κάποτε από μαγαζιά να κάνουν κάποιο μικροθέλημα για το σπίτι, «Καλώς την κοντεσίνα» την καλωσόριζαν οι μαγαζάτορες, καμιά φορά κάθονταν στο ζαχαροπλαστείο και έπαιρναν ένα γλυκό, μικροί ξυπόλητοι θεληματάρηδες της πιάτσας την κοιτούσαν με δέος από το τζάμι, δεν κατάλαβε ποτέ αν κοιτούσαν την πάστα ή τα γυαλιστερά μποτάκια, «σιγά την κοντεσίνα» σφύριξε ένας μοχθηρά όταν πέρασαν δίπλα του για να εισπράξει μια ομπρελιά από τη μαντμαζέλ (αργότερα την είδε να του στέλνει πεταχτή από το φούρνο). Μια φορά έξω από ένα φαρμακείο είδε μια συντροφιά αντρών να μιλάει έντονα. Στο κέντρο της ένας όμορφος άντρας με περιποιημένο μουστάκι και πολύ γλυκά μάτια. «Τι κάνετε κοντεσίνα; Μαντμαζέλ;»  Τον κοίταξε προσεχτικά, είδε στο πρόσωπό του σημάδια κούρασης. Το βράδυ η μαντμαζέλ της έδωσε τους «Σκλάβους στα δεσμά τους». Ύστερα από όλες αυτές τις συναντήσεις η κοντεσίνα δεν  μπορούσε να ακολουθήσει την προδιαγεγραμμένη πορεία της ράτσας της. Ευτύχησε; Δεν νομίζω. Αγάπησε; Πολύ. Ακολούθησε τις επιλογές της; Σίγουρα. Χρόνια μετά έκλεισε τα μάτια της με τους στίχους ενός άλλου ποιητή στα χείλη της :

«Θα περάσουν από πάνω μας όλοι οι τροχοί

στο τέλος

τα ίδια τα όνειρά μας θα μας σώσουν….

Με την αγάπη

Θα σηκώσουμε την απελπισία μας

Απ’ το αμπάρι του κορμιού.».

Κοντούλης, με πηδηχτό, χαρούμενο βήμα και καλόκαρδη φάτσα φασουλή, τον έβλεπες και χαμογελούσες πλατιά, έτσι, χωρίς λόγο. Η γυναίκα του στο ίδιο σουλούπι με αυτόν, λίγο πιο γεματούλα, με ένα μούτρο ευτυχισμένο. Πόσο σπάνια συναντάς πρόσωπα ευτυχισμένα. Έμεναν σε ένα μικρό, ισόγειο, κουκλίστικο σπιτάκι μέσα στην πόλη, ένα ζευγάρι αγαπημένα ποντικάκια. Αυτός ήταν κουρέας, δεν θυμάμαι εάν είχε μαγαζί, πήγαινε κάθε μέρα στο νοσοκομείο της πόλης και ξύριζε όσους ασθενείς κατάκοιτους είχαν την ανάγκη του. Με το πηδηχτό, ανάλαφρο βήμα του και το φωτεινό του μούτρο έμπαινε στους θαλάμους, τα σύνεργα της τέχνης του στο χέρι. Εκεί, ανάμεσα στους διάφορους πόνους, αυτός, με τέχνη και με αγάπη (ναι, με αγάπη γιατί αγαπούσε πρώτα – πρώτα τη δουλειά του), ξύριζε τους αρρώστους, το ξυράφι άγγιζε τα ταλαιπωρημένα μάγουλα και το ψυχρό μέταλλο στα χέρια του ανακούφιζε και γαλήνευε. Στηνόταν μικρά πανηγύρια, με πειράγματα και ψιλοκουβέντες, βοηθούσε το παρουσιαστικό του κι η καλοσυνάτη φύση του. Δεν ξέρω εάν τον φώναζαν να περιποιηθεί κι αυτούς που μετέβαιναν σε έναν άλλο κόσμο. Αλλά εκεί, ανάμεσα στους τάλαινες ζωντανούς, εκείνο το μικρό τίποτα, το ξύρισμα από τα χεράκια του, ίσως να μετρούσε κάποιες στιγμές πιο πολύ κι από όλη την ομάδα των γιατρών πάνω από το κεφάλι του αρρώστου. Πάντοτε αγαπούσα τη «μικρή» ιστορία. Κι ακόμη κι όταν καμιά φορά αναλογίζομαι τη δική μου ζωή αντί για τα μεγάλα εκείνα τα μικρά τίποτα είναι που αναδεύει η μνήμη μου. Το πρόσωπο μπορεί να έχει σβήσει αλλά δεν ξεχνάω το χέρι που κράτησε το δικό μου. Τη γλύκα στη φωνή της μάνας. Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία, εγώ σε μια βάρκα μικρή με τον πατέρα μου. Την καλοσύνη ενός ξένου στο δρόμο (χρειάζεσαι βοήθεια;). Το βλέμμα αναγνώρισης ενός άγνωστου άντρα στο μετρό που δεν είδα ποτέ ξανά. Εκείνο το υπερήλικο ζευγάρι που τους θυμάμαι να περπατάνε κάθε μέρα πιασμένοι από το χέρι. Το γλυκό που μοιράστηκα με ένα γυφτάκι, όχι ελεημοσύνη. Εκείνο το κρυφό απόγευμα που έκλεβα σύκα, τα σποράκια τους στα δόντια σου. Από μικρά τίποτα κι αυτά που γράφω. Μικρά τίποτα που λένε πολλά, ποιος είσαι και από πού έρχεσαι, τι διάβασες, ποιους αγάπησες, γιατί αγωνίστηκες, τι άφησες πίσω σου. Αν τελικά έγινες κάποιων άλλων το μικρό τίποτα.